Feebaru mbaam xuux bu Afrique: Xam feebar bi ak lu tax teela gis lu am solo la
Aug 28, 2026
Nanu dëggu ci feebaru mbaam xuux bu Afrique
Sudee mus nga nekk ci liggéeyum mbaam xuux, xam nga luy yëg-yëg ci sa biir su amee ku la wax feebaru mbaam xuux bu Afrique. ASF, ni ñu koy woote. Dafay gaawa tasaaroo, gaawa ray nit, te bu duggee, loraange yi duñu yam ci ñàkk ay mbaam xuux yu néew. Sa ritm production yépp dafa tass. Sa oraaru yobbu dafay génn ci palanteer bi. Liggéeyukaay bi am ci digganté sa tool, abattoir bi ak jëndkat yi? Dem.
Virus bi amna anam yu bari yu ngay xalaat
Li am solo ci ASFV mooy – du toxal mbaam xuux ci mbaam xuux kese. Camion yuy joxe lekk, oto dem ak dikk, yéere liggéeykat yi, potoxo bi ci kaw dàll yi, ba ci produit mbaam xuux yi ñu indi ci biti – lenn ci ñoom mën na yóbbaale virus bi ba ci sa buntu gétt. Ci yenn gox yi, amna xeeti kutt yuy yóbbu kutt yi itam. Kon virus bi amna tànneef, lu bari ci ñoom. Loolu moo tax nga wéeru ci benn wala ñaari matuwaayi biosecurite duko dagg. Danga wara dëgër ci bépp kanam.
Mbaam xuux yu feebar yi nuru leen?
Nit ñi dañuy faral di laaj – lan laa wara xool? Fever, mbaam xuux yuy dem ci lekk, di nuru lu nelaw, ay rëdd yu xonk mbaa yu violet ci nopp yi ak biir bi, loolu mooy siñaal bu xonk bi ñuy faral di def.
Waaye lii mooy jafe-jafe bi. Yeneen feebar yu bari dañuy nuru loolu. Feebaru mbaam xuux bu yàgg, PRRS, ba ci yenn infeksioŋu bakteri – ñoom ñépp dañuy nuru màndarga yi. Sooy jéema xam ASF ci xool rek, yaa ngi xalaat. Te xalaat bu jaarul yoon dina la yàq ci diir bu bari – diir boo amul.
Test Lab du tànneef
Loolu moo tax mënoo bàyyi liggéeyu lab bi. Doxalinu antigen dafay seet protein viral yi ci mbaam xuux yiñ ñakka woolu. Dafay may sa veterineer lu wóor lu mu mëna liggéey – lu leen may ñu woote ak wóolu seen bopp. Du garab guy faj lépp, waaye sooy jéema faj ASF te doo ko def, dangay dawal nga tëj say bët.
Dëgg bu dëgër bi - Amul gaawaay
Fi nuy mujjee mooy, amul benn bal luxus ngir ASF. Li gëna am solo mooy mbir yu sonal nit ñi – di saytu bu baax ni ñuy duggee, raxas ak desinfekte bu jaar yoon, tëj ñiy sooga ñëw, topp tegtali yi war ngir sànni néew yi. Matuwaay yu amul solo yi ñooy faral di muccal sa tool.
Teela gis - waxtu bu nekk amna solo
Menn mbir rek laa mëna wax – teela gis feebar bi mooy lépp. Ba ci genn-wàllu bis bi ñuy tàmbali, dafay indi coppite yu bari ci ni ñuy mëna xeex feebar bi. Isolement, confinement ci tool yi, topp bepp mbaam xuux ak nit ku laal – kursu la buy xeex waxtu wi. Balaa ngay gis limu nit ñi dee di yokk bu baax, mingi yàgg lool ngir matuwaay yooyu mëna am njariñ lu bari.
Deel Sharp, Deel Suspicious
Kon lii mooy sama xalaat ngir baykat yi ak veterineer yi – denc seen xel mu dal, saa yu nekk. Xoolaatal bu baax bik yi ci sa rond yu bës bu nekk. Laajteel nimero mortalite yu wuute yi saa yu ñuy feeñ. Bul sax xaar yónnee ay misaal ngir ñu saytu ko. Ñu bari ci nun ci liggéey bii dañu jàngee lu jafe – ci njuumte yu njëkk ya. Waaye ak ASF, loolu njàngale la bu kenn mënul jàng.
